English: scroll down

Dag 11 van mijn bioregionale reis brengt me van Amersfoort terug naar Drenthe, dit keer naar Noordlaren. Ik ben onderweg naar de Beslotenveenseweg, midden in het UNESCO Global Geopark Drentsche Aa. Waar ik eerder vooral eindeloze maïsvelden zag, stuurt Google Maps me nu over binnendoorweggetjes langs kleurrijke velden met lelies en andere bloemen.

Als ik aankom bij Anne Heleen Bijl, raken we meteen diep in gesprek. In de tuin genieten we onder de bomen van een punt appeltaart dat ze net met haar dochter heeft gebakken, rijk gevuld met appels, mirabellen, citroenrasp en pruimenjam. Tussen de rozen en heesters vertelt Anne Heleen hoe een krantenbericht haar leven veranderde: de mededeling dat de Drentse Aa de op zes na meest vervuilde rivier van Nederland was.

De Drentse Aa is uniek. Het is het enige riviertje in Drenthe en Groningen dat nooit is gekanaliseerd en altijd zijn oorspronkelijke, meanderende loop heeft mogen volgen. Hierdoor is de biodiversiteit grotendeels intact gebleven en leven mens en natuur er van oudsher in nauwe verbondenheid. Het bericht over de vervuiling raakte Anne Heleen zo diep dat het leidde tot een innerlijke roeping: ik ga me inzetten voor een schone rivier. Zij zag gelijk een beeld van een grote bijeenkomst met alle betrokken partijen voor zich.

Dat was precies wat er bij Anne Heleen gebeurde: het wonderbaarlijk toeval plaveide het pad. De Hanzehogeschool bood studenten aan, het initiatief WaterWinnaars vroeg haar mee, en bij de eerste bijeenkomst stond de directeur van het waterbedrijf voor haar, een oud-trainee. Hij werd direct enthousiast en het waterbedrijf werd katalysator voor het hele project tot de dag van vandaag. Zo kon vanuit een organische stroom het idee gerealiseerd worden om gezamenlijk de Drentse Aa te herstellen.

Terwijl we praten, reflecteer ik hardop op mijn eigen werk in Eemland. Vaak ben ik zo druk met brandjes blussen dat ik kansen over het hoofd zie. Ik voel me soms een Don Quichotte die tegen windmolens vecht, terwijl ik zo graag mét de stroom mee wil werken. Ik neem me voor om meer tijd in te ruimen om te ‘sensen in the field’, zoals dat binnen Theory U heet.

Van duurzame mode naar regeneratieve landbouw

Als het zachtjes begint te regenen, verhuizen we naar de keukentafel. Anne Heleens dochter, Lotje Beernink, schuift aan. Ze vertelt bevlogen over haar eigen pad. Lotje heeft een schat aan ervaring in de duurzame textielindustrie. Met het merk van haar broer RHUMAA (Afrikaans voor ‘huis’ of ‘nieuw begin’) won ze in Berlijn een prijs voor het enige high fashion en het meest duurzame modemerk. Na het faillissement van het bedrijf door covid (de fabrieken sloten) werkte ze jarenlang voor Makers Unite, waar nieuwkomers en migranten kleding vervaardigen. Toch voelde ze dat het tijd was voor een nieuw hoofdstuk: ze volgt nu een opleiding in regeneratieve landbouw en wil zich volledig richten op het groen.

Lotje deelt een prachtig verhaal over een buurvrouw met wie ze kortgeleden sprak. Deze vrouw vertelde dat ze een ‘afspraak’ had gemaakt met een hoornaarnest in haar spouwmuur dat ze niet binnen in huis zouden komen én dat ze een boodschap had ontvangen van de oude eik in haar tuin. Het deed Lotje realiseren hoe ver we als mensheid soms afgesloten zijn geraakt van de natuur. Hoe krachtig zou het zijn als we allemaal weer zo intuïtief leren communiceren met ons leefgebied?

Lotje vindt het leuk om met andere jongeren samen een workshop te geven én een van de activiteiten van de immersion te verzorgen op 12 oktober als Joe Brewer en Penny Heiple naar Nederland komen. Dat wordt vast een mooie samenwerking!

Met de fiets langs de meanderende beek

Dan is het de hoogste tijd om het landschap van het UNESCO Geopark zelf te verkennen. We stappen op de fiets—de ideale manier om afstand te overbruggen en toch in direct contact te blijven met de elementen. We verlaten de zandweg en draaien een pad van betonblokken op. Anne Heleen vertelt lachend dat een wethouder hier ooit een geasfalteerde weg voor auto’s wilde aanleggen, maar dat het dorp dat snel heeft gekeerd. Nu is het een rustig fietspad; een publiek geheim onder de dorpsbewoners.

We stappen af bij een bossage. Door de takken zie ik het water glinsteren: de Drentse Aa. Vanwege de aanhoudende droogte staat het water laag en stroomt het langzaam. De waterplanten steken op plekken boven het wateroppervlak uitsteken waar een aantal waterjuffers hun schoolslag oefenen. Iets verderop vliegt een donkerpaarse libelle, helaas kan ik hem net niet op de foto vangen. Anne Heleen wijst me op jonge eiken met afgeknabbelde stammen: het werk van bevers die een stukje verderop een burcht en een dam hebben gebouwd. Het blijft fascinerend hoe deze dieren stammen van twintig centimeter dik naar de dam slepen.

Bij een houten bruggetje staan we stil bij de oeverbeplanting. Anne Heleen aanwijst: moerasspirea, jacobskruid en de grote kattenstaart. De laatste kun je gebruiken tegen blaasproblemen. In een parallel beekje lijken de donkere waterplanten op het eerste gezicht vervuiling, maar het blijkt puur natuurlijke vegetatie te zijn.

Het publiek bewaarde geheim van Noordlaren: de zwemplek. 

De vriendschap van een eeuwenoude eik

Dan neemt Anne Heleen me mee naar een magische plek: twee prehistorische hunebedden die in elkaars verlengde liggen. Ze vertelt hoe ze hier met wetenschappers van de universiteit wichelroedes heeft gelopen in het kader van een onderzoek. De spierspanning in je eigen lichaam reageert op de subtiele energieën in de bodem. Tussen de twee megalieten is een kale plek in het gras ontstaan, waar duidelijk vaker mensen staan om de plek te ervaren.

Wanneer we op de plek gaan staan, voel ik een lichte tinteling door mijn lichaam trekken. Ze wijst me op de bomen rondom de stenen: de takken groeien in wonderlijke, kronkelende vormen. Vlak naast de hunebedden staat een eeuwenoude eik. Ik sla mijn armen om de dikke stam. De boom beantwoordt de omhelzing en hij beantwoordt met eeuwenoude vriendschap en een geruststellende gedachte: dat het weer goedkomt met de wereld. Zijn gevoel en emotie blijft nog een flink stuk van de fietstocht bij me.

Via het dorpscentrum van Noordlaren, met zijn middeleeuwse kerkje uit 1200 en karakteristieke kloostermoppen, fietsen we langs het vaartje richting het Zuidlaardermeer. Dit meer is ruim 100.000 jaar geleden ontstaan in een diepe ijscombe uit de ijstijd en later volgelopen met zeewater.

Vanaf een uitkijkpunt kijken we uit over het rimpelende water en de uitgestrekte rietkragen. Futendoorzichten en zilverreigers bepalen het beeld. Anne Heleen vertelt dat de paling via de Hunze rechtstreeks vanuit zee naar dit meer zwemt. Waar de polders in het broedseizoen onder water staan en bruisen van de weidevogels, is de vlakte nu rustig. Steltlopers en witwangsternen scharrelen in de laatste vochtige greppels. Met een klein door zonnepanelen aangedreven kettingpontje steken we de Hunze over, waarna we neerstrijken bij een strandje voor een verfrissend drankje.

Ik op het fietspontje.

Leven mét de stroom mee

Op de terugweg fietsen we onder het machtige takkennest van een zeearend door. Hoewel de koning van het luchtruim vandaag niet thuis is, voelt het landschap rijk en compleet. Terug bij het huis voeren we de schapen, waarna Anne Heleen de keuken in duikt om te koken.

Als Anne Heleen aan het koken is, kijk ik terug op de fietstocht. Wat een prachtig gebied en ik snap wel dat je hier wilt blijven wonen. Je merkt dat de mensen leven mét de natuur en haar niet exploiteren. Er is maar een enkele akker en de weiden zijn allemaal aan de randen vol gegroeid met een grote diversiteit van weidebloemen. Hier is de natuur zo aanwezig, dat het je als mens vanzelf klein en ondergeschikt maakt van wat dit geheel. Of misschien niet ondergeschikt, maar onderdeel ervan. Het maakt dat je alleen kan handelen in harmonie met de natuur en de mensen om je heen. Is dat met de stroom mee leven? Openstaan voor wonderbaarlijk toeval, uitgaande van wat er gezond is in het (eco)systeem? Met dit gevoel sluit ik de dag af. Morgen ga ik nog twee mensen ontmoeten, dus ik zie ernaar uit om met hen uit te wisselen en wie weet verder te komen in mijn zoektocht.

,* – * – *

This is the English version of this article:

The Power of Meaningful Coincidence: Focusing on Health in the System

Day 11 of my bioregional journey takes me from Amersfoort back to Drenthe, this time to Noordlaren. I am on my way to the Beslotenveenseweg, right in the heart of the UNESCO Global Geopark Drentsche Aa. Where I previously saw mostly endless fields of maize, Google Maps now guides me along backroads lined with colourful fields of lilies and other flowers.

When I arrive at Anne Heleen Bijl’s house, we immediately dive into a deep conversation. In the garden, under the trees, we enjoy a slice of apple pie she has just baked with her daughter, generously filled with apples, mirabelle plums, lemon zest, and plum jam. Nestled between the roses and shrubs, Anne Heleen shares how a single newspaper article changed her life: the news that the Drentse Aa was the seventh most polluted river in the Netherlands.

The Drentse Aa is unique. It is the only small river in Drenthe and Groningen that was never canalised, always allowed to follow its original, meandering course. Because of this, its biodiversity has remained largely intact, and humans and nature have historically lived in close connection. The report about the pollution touched Anne Heleen so deeply that it sparked an inner calling: I am going to dedicate myself to a clean river. She immediately envisioned a large gathering bringing all parties involved together.

Meaningful Coincidence and Health in the System

Searching for a path forward, she wanted to read the book Drinkable Rivers by Li An Phoa. Just before closing time, she rushed to the local bookshop. Not only did the shop assistant have the book ready for her, but her husband turned out to have just filmed a documentary with Li An Phoa! Months later, Anne Heleen was invited to his birthday party, where Li An Phoa was also present. Together, Anne Heleen and Li An Phoa made a short video for a major brainstorming event about the Drentse Aa. And it succeeded: sixty to seventy representatives from all stakeholder groups attended, with students from various disciplines playing an active role as well.

Such a meaningful coincidence is not unfamiliar to her: she has been a board member of The Coincidence Project, which researches meaningful coincidences, for five years. It brings to mind the question I took with me on my own journey: why does one pioneer succeed while another does not? I am also reminded of a reflection by Penny Heiple (from the Design School for Regenerating Earth). She writes that we must primarily focus on the health of the system rather than on what is wrong. When we focus on that health, a restoration plan often unfolds naturally from within. Anne Heleen experienced the same thing: with a strong intention or vision, it becomes possible to let it unfold into reality.

That was precisely what happened to Anne Heleen: meaningful coincidence paved the way. Hanze University of Applied Sciences offered students, the WaterWinnaars initiative invited her to join, and at the first gathering, the director of the water company stood before her—a former trainee of hers. He immediately got enthusiastic, and the water company became a catalyst for the entire project, right up to the present day. In this way, driven by an organic flow, the idea of restoring the Drentse Aa together was realised.

As we talk, I reflect out loud on my own work in Eemland. Often, I am so busy firefighting that I overlook opportunities. I sometimes feel like a Don Quixote tilting at windmills, when I so desperately want to work with the flow. I resolve to set aside more time to ‘sense in the field’, as it is called within Theory U.

From Sustainable Fashion to Permaculture

When it starts to rain softly, we move inside to the kitchen table. Anne Heleen’s daughter, Lotje Beernink, joins us. She speaks passionately about her own path. Lotje has a wealth of experience in the sustainable textile industry. With her brand RHUMAA (African for ‘home’ or ‘new beginning’), she won an award in Berlin for the only high fashion and most sustainable clothing brand. After the business went bankrupt due to Covid (the factories closed), she worked for years for Makers Unite, where newcomers and migrants craft garments. Still, she felt it was time for a new chapter: she is now studying regenerative agriculture and wants to focus entirely on green living.

Lotje shares a beautiful story about a neighbour she spoke with recently. This woman shared that she had made an ‘agreement’ with a hornet nest in her cavity wall—that they wouldn’t enter the house—and that she had received a message from the ancient oak tree in her garden. It made Lotje realise how far we as humanity have sometimes grown disconnected from nature. How powerful would it be if we could all learn to communicate so intuitively with our living environment again?

Lotje is excited about co-hosting a workshop with other young people and running one of the activities for the immersion on 12 October, when Joe Brewer and Penny Heiple visit the Netherlands. That is sure to be a wonderful collaboration!

Cycling Along the Meandering Stream

Then it is high time to explore the landscape of the UNESCO Geopark itself. We get on our bicycles—the ideal way to cover distance while remaining in direct contact with the elements. Leaving the dirt road, we turn onto a path made of concrete blocks. Anne Heleen laughs as she tells me that a local councillor once wanted to build a paved road for cars here, but the village quickly put a stop to it. Now it is a quiet cycle path; a public secret among the locals.

We dismount near a thicket. Through the branches, I see the water glinting: the Drentse Aa. Due to the prolonged drought, the water level is low and flowing slowly. Aquatic plants protrude above the surface in places where a few damselflies practice their breaststroke. A little further along, a dark purple dragonfly flies past—unfortunately, I just miss capturing it on camera. Anne Heleen points out young oaks with nibbled trunks: the work of beavers who have built a lodge and a dam a bit further downstream. It remains fascinating how these animals drag trunks twenty centimetres thick over to their dam.

At a small wooden bridge, we pause to admire the riverbank vegetation. Anne Heleen points out meadowsweet, ragwort, and purple loosestrife. The latter can be used for bladder issues. In a parallel stream, the dark water plants look like pollution at first glance, but turn out to be purely natural vegetation.

The Friendship of an Ancient Oak

Then Anne Heleen takes me to a magical place: two prehistoric megalithic tombs (hunebedden) lying aligned with one another. She explains how she walked here with dowsing rods alongside university scientists as part of a research project. The muscle tension in your own body reacts to the subtle energies in the soil. Between the two megaliths, a bare patch in the grass has worn away, where people clearly stand to experience the location.

When we stand on the spot, I feel a gentle tingling sensation pass through my body. She points out the trees surrounding the stones: their branches grow in wondrous, twisting shapes. Right beside the dolmens stands an ancient oak tree. I wrap my arms around its thick trunk. The tree returns the hug, responding with an ancient friendship and a reassuring thought: that the world will be alright again. Its feeling and emotion remain with me for a good portion of the remaining cycle ride.

Passing through the village centre of Noordlaren, with its medieval church dating from 1200 and characteristic kloostermoppen (large medieval bricks), we cycle along the small canal towards the Zuidlaardermeer. This lake was formed over 100,000 years ago in a deep ice basin from the ice age and was later filled with seawater.

From a viewpoint, we look out across the rippling water and vast reed beds. Great crested grebes and egrets frame the view. Anne Heleen tells me that eel swim directly from the sea to this lake via the Hunze river. While the polders are flooded during the breeding season and hum with meadow birds, the plain is quiet today. Waders and whiskered terns forage in the last damp ditches. Using a small solar-powered chain ferry, we cross the Hunze, after which we settle on a small beach for a refreshing drink.

Living With the Flow

On the way back, we cycle beneath the mighty stick nest of a white-tailed eagle. Although the king of the skies is not at home today, the landscape feels rich and complete. Back at the house, we feed the sheep, after which Anne Heleen disappears into the kitchen to cook.

While dinner simmers, I let the day sink in. What a privileged place to live. What moves me most is that the community here does not stand above nature, but is an essential part of it. There are hardly any rigid monocultures; the field margins are bursting with flowers and herbs.

While Anne Heleen is cooking, I reflect on the cycle ride. What a stunning area, and I completely understand why you would want to live here permanently. You notice that people live with nature rather than exploiting it. There is only a single arable field, and the meadows are all lined with a rich diversity of meadow flowers. Here, nature is so present that it naturally makes you, as a human being, feel small and subordinate to this greater whole. Or perhaps not subordinate, but an integral part of it. It means you can only act in harmony with nature and the people around you. Is that what it means to live with the flow? To be open to meaningful coincidence, starting from what is healthy in the (eco)system? With this feeling, I close the day. Tomorrow I am meeting two more people, so I look forward to exchanging ideas with them and, who knows, taking another step forward in my search.