English: scroll down

Nadat ik ’s morgens nog snel mijn blog over Veenkoloniën deel op Substack en in de community van de Design School for Regenerating Earth, staat er een heerlijk ontbijtje voor me klaar bij Walter en zijn vrouw Paulien. Het was supergezellig om hier te verblijven en ik verlaat de mooie slaapkamer met enige melancholie. Het is tijd om naar het volgende gebied te rijden. Ik ga naar Drenthe, het Ermerzand in de buurt van Emmen. Daar woont Wim Heppe in een coöperatieve vereniging, een gemeenschap van (nu nog) recreatiewoningen rond een zandplas. Met gezamenlijke moestuinen en een sterke community.

Het geheim van de krachtige viooltjes

Als ik de parkeerplaats opdraai van het park en naar zijn woning loop, staat Wim me al op te wachten. We drinken koffie in de tuin. Ik krijg verse muntthee, die Wim even vers knipt in de tuin. Ik hoor twee kipjes kakelen en mijn oog valt op twee potten met viooltjes die er wonderwel nog heel fris en krachtig bij staan, ook al is het al juli en hebben we warme weken achter de rug. Hoe kan dat?

Als we zitten, vertellen Wim en zijn vrouw Marianne over hun afgelopen dagen dat ze de vierdaagse van Nijmegen gelopen hebben, maar liefst 160 kilometer. Het is een wonder dat ze me nog willen ontvangen. Maar Wim heet me welkom en vertelt over zijn leven. Hij heeft in de buurt in Klazienaveen een miljoenenbedrijf gehad met paprika’s en rozen. Zijn bedrijf liep beter dan de andere bedrijven in zijn omgeving. Maar hoe dat komt houdt hij nog even geheim. Ik kijk weer naar de viooltjes en vraag me af of dat geheim daar ook een rol speelt.

Links: de viooltjes die er nog fleurig en krachtig bij staan. 

Miljoenenbedrijf verkocht

Wim vertelt verder: ‘Mijn bedrijf liep echt heel goed. Door onze manier van telen, stonden onze planten enorm in hun kracht. De biologische bestrijding deed daardoor fantastisch zijn werk en we gebruikten nagenoeg geen chemische gewasbeschermingsmiddelen. Dat mijn bedrijf het zó goed deed, maakte me waarschijnlijk een bedreiging voor grotere belangenorganisaties, de chemische industrie en overheidsinstanties. Ik kreeg invallen en werd aan alle kanten gehinderd om mijn bedrijf normaal te runnen. Het heeft me miljoenen gekost. Ondertussen brachten de paprika’s en rozen door al die druk onvoldoende op en heb ik het bedrijf uiteindelijk verkocht. Het ging me aan het hart, maar ik zocht een andere manier om mijn kennis te delen.’

Vanaf dat moment heeft hij andere telers en boeren geholpen hun gewassen gezonder en sterker te maken en daarmee hun bedrijf. Dit doet hij nu al zo’n 25 jaar. Hij is 69, maar dat is niet te merken: hij heeft een missie. Hij wil deze methode van telen in de wereld brengen.

De kassen van het verkochte bedrijf van Wim.

Kassen in Klazienaveen

Dan is de koffie op en neemt Wim me mee naar zijn oude bedrijf in Klazienaveen. Dat vind ik extra leuk want mijn grootouders hebben daar gewoond en ik heb dat stuk Klazienaveen nog nooit gezien. Het eens met kassen gevulde gebied staat er een beetje troosteloos en rommelig bij. Ook al zijn de meeste Drenthen heel netjes en zijn alle tuintjes perfect aangeharkt en het gras kort gemaaid, hier is dat anders. Er wordt niet meer met liefde gezorgd voor deze percelen. Snel is helder waarom. Wim vertelt: ‘Kijk deze kassen zijn allemaal leeg. Er staan nog wat dode planten die opgeruimd moeten worden’. Een stukje verderop zie ik dat de kassen als opslag worden gebruikt. Een enkele kas bevat nog planten. Er is nog wel een teler van perkgoed en jonge fruitbomen. Dan komen we bij het eens zo goed lopende bedrijf van Wim. ‘Kijk, hier groeiden de paprika’s. En daar,’ wijst hij een stukje verderop aan, ‘groeiden de rozen.’ De straat staat er troosteloos bij. Hij vertelt dat zijn vader er ook een bedrijf had en dat ze daar nog een reeks kassen hadden. Ook voor paprika’s. Dan staat er op een perceel een ruïne van een kas, ik kan het niet anders noemen. Het doet pijn aan mijn hart. Dit eens zo bruisende centrum van de paprika-productie, is verdwenen. Ook de andere telers hebben er de brui aan gegeven.

Rozen uitverkocht

Wim deelt een anekdote: Er was een collega rozen-teler die Wim vroeg waarom zijn rozen zo mooi en krachtig waren. Wim zei: ‘Je weet wel waarom.’ Zijn geheim was kennelijk wel bekend, maar niet geaccepteerd. ‘Ja, dat weet ik,’ antwoordde de eigenaar. Om de proef op de som te nemen, stelde hij een test voor tussen Wim en een collega-rozenteler. Ze spraken af om beide partijen rozen te verkopen in een grote bloemenwinkel in Aalsmeer. De rozen van zijn collega werden geprijsd op 5 gulden per stuk, terwijl die van Wim voor het dubbele – 10 gulden per stuk – in de vazen gingen. Wim bracht zijn rozen vroeg in de morgen en zette ze zelf naast die van zijn collega. Toen hij net weer terug was in Drenthe en aan de koffie zat, ging om tien uur de telefoon al: al zijn rozen van 10 gulden waren volledig uitverkocht. Van de twee keer goedkopere rozen van zijn collega was nog maar 20% verkocht. ‘Mensen voelen de energie en liefde die ik in de teelt steek, daar hebben ze geld voor over,’ sluit Wim zijn verhaal af. Bij mij wordt het geheim nu alleen nog maar interessanter. Hoe zit het nu precies?

De vervallen kassen.

Brix-waarde als sleutel

Dan wordt er toch een tipje van de sluier opgelicht: Wim legt uit dat waar veel reguliere telers grijpen naar stikstofkunstmest om gewassen zo snel mogelijk te laten groeien, hij het fundamenteel anders aanpakt. Stikstof zorgt er namelijk vooral voor dat cellen zich snel vullen met water; het gewas groeit weliswaar hard, maar de concentratie aan voedingsstoffen verdunt. Wim richt zich in plaats daarvan op het optimaliseren van de natuurlijke fotosynthese om een hoog vitamine- en suikergehalte (een hoge Brix-waarde) in de plant te krijgen. Omdat hij op substraat teelde en niet in de volle grond, stuurde hij de teelt op een unieke manier aan. Zonder chemie stimuleert hij de plant door te sturen op de juiste balans van sporenelementen (zoals magnesium en borium) die het suikertransport regelen. Maar het echte geheim zit in de combinatie met energetisch werk: het gebruik van gevitaliseerd, geïnformeerd water dat als informatiedrager dient, gecombineerd met elektrocultuur en het verhogen van de Bovis-waarde (de schaal voor levensenergie). Door deze verhoogde levensenergie, gevoed door de kennis van pioniers als André Bovis én de eigen innerlijke kracht en intentie van de teler, krijgt de plant een optimale verwerkingscapaciteit voor zonlicht. Het resultaat is geen opgeblazen, waterig gewas, maar een ijzersterke plant met dichte celwanden, een hoge energiedichtheid en een natuurlijke weerstand tegen ziekten en plagen.

Hunebedden als historische ankerplekken

De volgende stop die Wim met mij maakt, is bij twee hunebedden in de buurt van Borger. Hunebedden zijn prehistorische grafmonumenten in Nederland, gebouwd van reusachtige zwerfstenen door het Trechterbekervolk rond 3000 v.Chr. (ouder dan de Egyptische piramides!). Ze bestaan uit zware draagstenen met daar bovenop immense dekstenen, die vroeger bedekt waren met een berg aarde en dienden als verzamelgraf voor een hele gemeenschap. Je vindt ze bijna allemaal in de provincie Drenthe, waar ze niet alleen historisch erfgoed vormen, maar door en door de lokale bevolking gekoesterd als eeuwenoude ontmoetingsplekken en energetische ankers die het landschap haar unieke identiteit geven.

Wim voor het hunebed met meetgereedschap.

Borrelend verleden

Wim vraagt wat ik voel als ik naast het hunebed sta. Ik voel dat de stenen oeroud zijn, of is het mijn hoofd die dat weet? Het maakt in ieder geval dat ik me verbonden voel met een lang verleden. En Wim zegt dat hij voelt dat er een rustige energie is. En dat herken ik wel, er is een zacht briesje die door de bomen ruist en als het ware mijn huid aait. De stenen liggen daar als stille getuigen van een lang verleden, dit kan alleen maar een magische plek zijn. Dan vraagt Wim me te gaan staan tussen de twee hunebedden. In eerste instantie voel ik nog steeds de zachte wind over mijn huid, maar dan voel ik ook een tinteling in mijn lichaam, iets wat opborrelt. Ik deel dat met Wim. Hij knikt: ‘Dat is de energie van de leylijn die hier door de hunebedden loopt. De Hunnen wisten al dat deze energiebanen er waren. Ze werkten er mee.’

De clou van het geheim

Dan deelt Wim de clou van zijn teel-geheim: als je zorgt dat de energie in het water is gezuiverd en de planten ook deze energie kunnen oppakken, dan krijgen ze een ruggensteuntje om heel sterk en groot te worden. Hij vertelt hoe je ook een rivier kunt zuiveren, door er een apparaat in te plaatsen die het water zuivert. Dan worden alle gewassen die met water uit deze rivier bewaterd worden, sterk en krachtig.

Werken met kwantumenergie

Weer terug in zijn tuin laat hij een apparaat zien dat hij vroeger gebruikte. Ik zie een metalen rechthoek, iets groter dan een schoenendoos. In de tuin heeft hij nog een apparaat staan, iets groter, dat gedeeltelijk in de grond is geplaatst. Dit apparaat is afgestemd op de alomtegenwoordige kwantumenergie in de ruimte om ons heen. De antenne fungeert als een geleider die deze subtiele frequenties opvangt en doorgeeft aan de aarde en het water. Door een slang gemonteerd aan het apparaat, kan hij water laten stromen dat zo gevitaliseerd wordt. Ik snap de werking niet helemaal, maar het bewijs is er: de planten floreren, denk alleen al aan de viooltjes. Er staan prachtige rozen, fuchsia’s zo groot als ik ze nog nooit gezien heb, tomatenplanten die ferm en krachtig in de border staan ondanks de droogte.

Ik weet dat deze maïs vrijwel uitsluitend bestemd is voor de veehouderij. Nederland is de grootste vleesexporteur van Europa, maar waarmee voeden we onszelf? Onze eigen groenten importeren we massaal uit het buitenland of halen we uit energie-intensieve kassen. Het is de omgekeerde wereld.

Boerenprotest

Ik zie een weiland met omgekeerde Nederlandse vlaggen. Deze staan symbool voor het boerenprotest en de onmacht die veel agrariërs voelen. Ik heb na mijn reis door het land meer context bij de onvrede onder de boeren. Ze zitten vast in het systeem. Velen willen anders, maar het kan niet zomaar omdat de ketens er (nog) niet op zijn ingericht.  En precies daar raakt het verhaal van Wim de kern van de huidige landbouwcrisis. Terwijl het huidige systeem boeren dwingt tot maximale schaalvergroting, kunstmest en biochemie, laat Wim zien dat de échte oplossing niet in méér controle zit, maar in een fundamenteel andere relatie met de natuur.

Luisteren naar het levende systeem van de aarde

Eeuwenlang wisten we als mensheid dat het landschap meer is dan alleen stikstof en pH-waarden. Wim herstelt de relatie met die onzichtbare lagen van het land en benut de natuurlijke, subtiele energiestromen en waterkwaliteit in het landschap. Of we het nu wetenschappelijk kunnen vatten of (nog) niet: de gewassen floreren. Het herinnert ons eraan dat de aarde een levend systeem is waar we weer naar moeten leren luisteren en mee kunnen samenwerken in plaats van exploiteren.

Het Ermerzand

,* – * – *

This is the English version of this article:

The Hidden Forces of the Drenthe Landscape

After quickly sharing my blog post about Fryslân on Substack and within the Design School for Regenerating Earth community in the morning, a delicious breakfast is waiting for me courtesy of Walter and his wife Paulien. It was lovely staying here, and I leave the beautiful bedroom with a touch of melancholy. It’s time to drive to the next area. I’m heading to Drenthe, to the Ermerzand near Emmen. That’s where Wim Heppe lives in a cooperative association of (currently still) holiday homes surrounding a sand-pit lake, complete with shared allotment gardens and a strong sense of community.

The Secret of the Robust Pansies

As I turn onto the park’s car park and walk towards his home, Wim is already waiting for me. We drink coffee in the garden. I’m served fresh mint tea, which Wim cuts fresh from the garden right then and there. I hear two chickens clucking, and my eye catches two pots of pansies that are still looking remarkably fresh and robust, even though it’s already July and we’ve had weeks of warm weather. How is that possible?

As we sit down, Wim and his wife Marianne talk about their past few days walking the Nijmegen Four Days Marches—a staggering 160 kilometres. It’s a miracle they are still willing to host me. But Wim welcomes me warmly and shares his story. In nearby Klazienaveen, he used to run a multi-million-euro business growing sweet peppers and roses. His nursery outperformed the surrounding farms. But how he achieved that remains a secret for now. I glance back at the pansies, wondering if that same secret plays a role here.

Multi-Million-Euro Business Sold

Wim continues: ‘My business was doing exceptionally well. Through our method, our plants were incredibly resilient. As a result, biological pest control worked brilliantly, and we used virtually no chemical crop protection products. The fact that my farm did so well probably made me a threat to larger interest groups, the chemical industry, and government agencies. I faced raids and was hindered from all sides in running my business normally. It cost me millions. Meanwhile, under all that pressure, the peppers and roses weren’t yielding enough, so I eventually sold the business. It broke my heart, but I looked for another way to share my knowledge.’

From that point on, he has been helping other growers and farmers make their crops healthier and stronger—and with that, their businesses. He has been doing this for about 25 years now. He is 69, but you wouldn’t know it: he is on a mission. He wants to bring this method of cultivation into the world.

Greenhouses in Klazienaveen

Once we finish our coffee, Wim takes me to his old company in Klazienaveen. I find this particularly special because my grandparents used to live there, and I’ve never seen this part of Klazienaveen before. The area, once filled with greenhouses, now looks somewhat forlorn and untidy. Even though most people in Drenthe are meticulous—their front gardens immaculately raked and lawns short-cropped—it’s different here. These plots are no longer tended with care. The reason quickly becomes clear. Wim explains: ‘Look, these greenhouses are all empty. There are still some dead plants that need clearing out.’ A bit further along, I see greenhouses being used for storage. Only a single greenhouse still contains plants. There is, however, still a grower producing bedding plants and young fruit trees.

Then we arrive at Wim’s once-thriving company. ‘Look, this is where the peppers grew. And over there,’ he points a short distance away, ‘that’s where the roses grew.’ The street looks desolate. He mentions that his father also had a business here, where they had another row of greenhouses, also for peppers. Further down the plot stands the ruin of a greenhouse—I can’t call it anything else. It aches my heart. This once-vibrant hub of pepper production has vanished. The other growers have thrown in the towel as well.

Sold Out Roses

Wim shares an anecdote: A fellow rose grower once asked Wim why his roses were so exceptionally beautiful and strong. Wim replied, ‘You know why.’ His secret was apparently known, but not accepted. ‘Yes, I do,’ the grower admitted. To put it to the test, he proposed a trial between Wim and himself.

They agreed to sell roses from both nurseries at a large florist in Aalsmeer. His colleague’s roses were priced at 5 guilders each, while Wim’s went into the vases for double the price—10 guilders apiece. Wim brought his roses early in the morning and placed them next to those of his colleague himself. Having just returned to Drenthe and sat down for coffee, the phone rang at ten in the morning: all of his 10-guilder roses were completely sold out. Meanwhile, only 20% of his colleague’s roses, which were half the price, had been sold. ‘People feel the energy and love I put into the cultivation; they are willing to pay for that,’ Wim concludes. To me, the secret only grows more intriguing. How does it actually work?

Brix Value as the Key

Then, a corner of the veil is lifted: Wim explains that while many conventional growers reach for nitrogen fertiliser to force crops to grow as quickly as possible, he takes a fundamentally different approach. Nitrogen mainly causes plant cells to fill up rapidly with water; although the crop grows fast, the concentration of nutrients becomes diluted. Instead, Wim focuses on optimising natural photosynthesis to achieve a high vitamin and sugar content (a high Brix value) in the plant.

Because he grew on substrate rather than in open soil, he managed the crops in a unique way. Without chemicals, he stimulates the plant by targeting the right balance of trace elements (such as magnesium and boron) that govern sugar transport. But the real secret lies in combining this with energy work: using vitalised, informed water as an information carrier, combined with electroculture and raising the Bovis value (the scale for life force energy). Through this heightened life force energy—nourished by the wisdom of pioneers like André Bovis alongside the grower’s own inner strength and intention—the plant achieves optimal light-processing capacity. The result is not a bloated, watery crop, but an exceptionally resilient plant with dense cell walls, high energy density, and natural resistance to pests and diseases.

Stone Circles as Historical Anchors

Wim’s next stop with me is at two hunebedden (prehistoric megalithic tombs) near Borger. Hunebedden are ancient megalithic tombs in the Netherlands, built from gigantic glacial boulders by the Funnelbeaker culture around 3000 BC (older than the Egyptian pyramids!). They consist of heavy upright support stones topped with immense capstones, which were originally covered by a mound of earth and served as collective tombs for an entire community. You can find them almost exclusively in the province of Drenthe, where they are not only cherished historical heritage but also treasured by the local community as ancient gathering places and energetic anchors that lend the landscape its unique identity.

A Bubbling Past

Wim asks me what I feel as I stand next to the megalith. I feel that the stones are ancient—or is that just my mind knowing it? In any case, it makes me feel connected to a distant past. Wim says he senses a peaceful energy. I recognise that: there’s a gentle breeze rustling through the trees, lightly brushing against my skin. The stones rest there as silent witnesses to a bygone era; this can only be a magical place.

Then Wim asks me to stand between the two tombs. At first, I still feel the soft wind on my skin, but then I also feel a tingling in my body—something bubbling up inside. I share this with Wim. He nods: ‘That’s the energy of the leylines running through these stones. Ancient peoples already knew these energy lines existed, and they worked with them.’

The Core of the Secret

Wim then reveals the crux of his growing secret: if you ensure the energy in the water is purified, and the plants are able to absorb this energy, they receive a boost that allows them to grow remarkably strong and large. He explains that you can even purify a river by placing a device in it to cleanse the water. Every crop irrigated with water from that river will then grow strong and vigorous.

Working with Quantum Energy

Back in his garden, he shows me a device he used in the past. I see a metal rectangle, slightly larger than a shoebox. Out in the garden, he has another device—a bit larger—partially set into the ground. This device is attuned to the ubiquitous quantum energy in the space around us. The antenna acts as a conductor, picking up these subtle frequencies and transmitting them to the earth and water. A hose attached to the apparatus allows water to flow through, vitalising it in the process. I don’t fully grasp the mechanics, but the proof is right there: the plants are thriving—just look at the pansies. There are stunning roses, fuchsias larger than any I’ve ever seen, and tomato plants standing firm and sturdy in the border despite the drought.

A Stork Family

And then a stork family flies past, including three fledglings that are already quite large. The three young birds flap their wings powerfully and land gracefully on the nest beside Wim and Marjan’s house. Did the quantum energy help this stork family stay so healthy and strong? I, for one, have never seen chicks in the stork nest in my own neighbourhood in Amersfoort.

One Hundred Kilometres of Maize and Pasture

Then it’s time to move on and leave Wim and Marjan to recover further from their four-day trek. The next day, I am celebrating my grandson’s birthday, so I pause my journey across the Netherlands for a brief visit to Amersfoort, where I live. Driving from Emmen to Amersfoort, I look at the landscape through different eyes. Gazing at the fields, it really hits me: the stretch from Emmen to Amersfoort consists almost entirely of livestock pasture and forage maize. Only the forests of the Veluwe, between Zwolle and Harderwijk, interrupt that monotony.

How can it be that a country where we can buy any vegetable we desire in the supermarket covers its own landscape in maize? I know this maize is grown almost exclusively for livestock farming. The Netherlands is the largest exporter of meat in Europe, but what are we feeding ourselves with? Our own vegetables are imported en masse from abroad or grown in energy-intensive greenhouses. It’s a topsy-turvy world.

Farmers’ Protest

I spot a pasture adorned with upside-down Dutch flags—symbols of the farmers’ protests and the sense of powerlessness felt by many agricultural workers. After travelling through the country, I have a deeper context for the farmers’ discontent. They are trapped in the system. Many want to do things differently, but they can’t simply make the switch because the supply chains aren’t set up for it (yet). And that is precisely where Wim’s story strikes at the heart of the current agricultural crisis. While the current system forces farmers towards maximum scale, artificial fertilisers, and biochemistry, Wim demonstrates that the real solution lies not in more control, but in a fundamentally different relationship with nature.

Listening to the Living System of the Earth

For centuries, humanity understood that the landscape is far more than just nitrogen levels and pH values. Wim restores a connection with those invisible layers of the land, harnessing the natural, subtle energy flows and water quality within the landscape. Whether we can grasp it scientifically or not (yet), the crops thrive. It serves as a reminder that the Earth is a living system—one we must learn to listen to once again and collaborate with, rather than exploit.