English: scroll down

Ik word wakker van de wekker; het is buiten heerlijk rustig. Af en toe rijdt er in de verte een auto voorbij op de weg langs het Noord-Hollands Kanaal. Ik kijk naar het plafond en zie dat het redelijk mooi weer is. Zodra ik de deur open doe en het dakterras op stap, heb ik een prachtig zicht op de verhoogde tiny houses van de eco-community.

Rustige ochtend aan het Noord-Hollands Kanaal

Terwijl ik mijn blog over gisteren schrijf, heeft Mieke het ontbijt al klaarstaan. Mét een gekookt eitje, heerlijk! Dadelstroop, kaas en echte lokale honing, vooral in deze tijd van het jaar fijn tegen hooikoorts. We delen wat we hebben: ik mijn overgebleven brood, Mieke het ei en de rijstwafels.

De ochtend staat in het teken van werk. Online stem ik af met Albert-Jan Abma, met wie ik de Proeftuin voor Transitieversnelling trek. Ik deel mijn bevindingen en we kijken hoe we deze ervaringen in kunnen passen in onze activiteiten. Daarna ga ik uitgebreid met Mieke Elzenga in gesprek over de oorsprong van LiberTerra en haar toekomstvisie.

Het ontstaan van een integrale community

Toen Mieke Elzenga in 2018 de eerste contouren van LiberTerra op papier zette, putte ze uit een rijk werkzaam leven van meer dan zestig jaar aan ervaring en veertig jaar in het sociaal domein, ondernemerschap en gebiedsontwikkeling. In de dagelijkse praktijk zag ze een hardnekkig maatschappelijk patroon: onze grootste uitdagingen worden stelselmatig opgeknipt in ambtelijke eilandjes. Zo kampen we met een wooncrisis, zoeken stoppende boeren vergeefs naar een haalbaar businessmodel om hun veeteelt om te bouwen naar biodiverse voedselbossen, en vallen jongeren die de jeugdzorg ontgroeien tussen wal en schip. Mieke besefte dat het probleem van de een in feite de sleutel vormt voor de oplossing van de ander.

Met die gedachte werd de kiem gelegd voor wat nu LiberTerra is, verscholen in het open landschap van Koedijk. Deze eco-community werkt samen met overheden aan duurzame- en klimaatdoelen, vanuit ethisch ondernemerschap. Zij wonen met 22 bewoners, waaronder zeven kinderen, in tien biobased woningen en samen runnen ze het kenniscentrum. De weg er naartoe ging niet zonder hobbels: maatschappelijke prijsvragen roemden haar integrale visie, maar durfden de hoofdprijs niet uit te keren omdat het plan te integraal was voor één enkele ambtelijke afdeling. Pas toen ze de taal van het ambtelijke systeem wist te verbinden met de rauwe werkelijkheid van de leefwereld, ging de deur open. Via het provinciale programma Groen Kapitaal kreeg LiberTerra een verdicht terrein toegewezen in een recreatiegebied. Een plek met een tijdelijke bestemming, wat noopte tot verplaatsbare, ecologische tiny houses op schroefpalen die geen littekens achterlaten in het landschap.

Vandaag de dag is LiberTerra uitgegroeid tot een bruisende eco-community die bewijst dat pionieren in de polder werkt. Het is inmiddels zelfs het eerste regionale Huis van Actief Burgerschap van Nederland geworden. Maar de ambitie stopt niet bij het eigen hek: de lessen worden nu gereedgemaakt om verder op te schalen als bioregionale hub binnen het internationale netwerk van de Design School for Regenerating Earth.

Via smalle grindpaadjes komen we bij buurvrouw Iris van Asselt, klimaatburgemeester van Dijk en Waard, die er woont met haar dochters Ize en Lune. Iris richt zich samen met Petra (mede klimaatburgemeester, oorspronkelijk van Heerhugowaard, nu samen met Iris in de gefuseerde gemeente Dijk en Waard) op de ‘verborgen impact’ bij inwoners: niet alleen focussen op grote isolatie-opgaves, maar laten zien hoe dagelijkse keuzes in spullen, verpakkingen en lokaal voedsel het verschil maken. Iris ontwierp én bouwde bovendien haar eigen woning—officieel het meest duurzame kleine huis van Nederland! De keukenachterwand is betegeld met mosselen. Ze schreef een boek over ‘Puur natuurlijk wonen’. Dochtertje Ize vat de kern van de plek prachtig samen: op de vraag wat het wonen in het groen met haar doet, antwoordt ze simpel: “Ik word er zelf gewoon veel vrolijker van.”

Wanneer de meiden willen schilderen maar nog naar de winkel moeten voor spullen, pakt Mieke er wat verf bij en ik oliepastelkrijt. Zo is het ritje naar de winkel uitgespaard. Dat is de kracht van echt nabuurschap in een community.

Geluiden die wegvallen in de wilgenkoepel

Mieke neemt me mee naar het biobased bezoekerscentrum (capaciteit voor 25 personen). Omdat de vergunning op deze plek tot 2030 loopt, wordt er nu al gewerkt aan een vervolgplan, waarbij de droom is om bij het nabijgelegen voedselbos een groter bezoekerscentrum te realiseren.

Het gebied rondom het erf kent een rijke historie. Rond 2500 v.Chr. lag hier het wadden- en kwelderlandschap van het Zeegat van Bergen. Na het dichtslippen van de zeearm ontstond er veen, dat later inklinkte en bewoonbaar werd. Het gebied heet Geestmerambacht, vernoemd naar de ‘Geestmannen’ die de grond in de middeleeuwen geschikt maakten voor landbouw.

Via een houten bruggetje steken we over naar het voedselbos. Twee vrijwilligers zijn met gieters druk in de weer bij het lage water. We wandelen langs beschutte hoekjes en komen uit bij het absolute hoogtepunt: een imposante koepel van wilgentenen. Zodra we eronder stappen, voelt het als een Begijnhof in de stad. De omgevingsgeluiden van wegen en wind vallen in één klap weg. Boven onze hoofden omarmen de wilgentakken elkaar in alle stilte. We gaan op een bankje zitten en laten de serene rust van de plek op ons inwerken.

Historische vaarten, duinen en een biologische bollenboer

Later die middag stappen we in de auto om de wijdere omgeving te verkennen. Hond Pekna wist op het nippertje naar buiten te glippen en mag gezellig mee! We rijden langs maneges, natuurgebieden en de Broekerveiling. Hier werden vroeger de kolen verzameld en geveild; schepen voeren zo het gebouw binnen om hun oogst af te leveren. Aan de kade ligt een tjalk die heel toepasselijk Geestman heet.

We rijden door naar Schoorl, waar het klimduin tientallen meters hoog oprijst boven het dorp. Kinderen klimmen zwoegend omhoog, terwijl ouders beneden op het terras genieten. Na een ijsje bij IJssalon Pinokkio, waar Pekna braaf aan onze voeten ligt, rijden we door naar het strand van de Noordzee. We besloten hier te dineren op 14 oktober; hoe mooi is het immers om de driedaagse tocht van Joe Brewer en Penny Heiple door de Noordzee-delta af te sluiten met een diner aan de Noordzeekust?

Ook voegen we een onderdeel toe dat echt past bij dit stukje van de bioregio: een bollenboer die biologisch is gaan verbouwen. We bekijken het erf, maar het is inmiddels al half 8 en er is niemand meer. Wel staat er een huisje met producten van tulpen. Een boek met Tulpenbollenrecepten, een drankje ‘dorstige tulp’ en zelfs ingemaakte tulpenbolletjes, net zoals zilveruitjes.

Vol van alle indrukken keren we eco-communitywaarts en daar bereidt Mieke een heerlijke maaltijd, weer van groente die ik nog mee had, een courgette uit eigen tuin en mihoen. Gegarneerd met mozzarella en cashewnoten hadden we een heerlijk maaltje. Tegelijk kwam buurvrouw Emmy binnen, zij is de moeder van Gijs de repairman. Ze vertelt over hun community en hoe zij haar rol daar vervult. Ze homeschoolt haar zoon en verricht verschillende taken in de community, terwijl haar man Ed de eerste vijf jaar penningmeester van de coöperatie LiberTerra was.

,* – * – *

This is the English version of this article:

Pioneering in the Polder: the dream of LiberTerra

I wake up to the alarm; it is wonderfully peaceful outside. Every now and then, a car drives past in the distance along the road running alongside the Noord-Hollands Kanaal. Looking up at the ceiling, I can see that the weather looks reasonably nice. As soon as I open the door and step onto the roof terrace, I am greeted by a stunning view of the eco-community’s raised tiny houses.

A quiet morning along the Noord-Hollands Kanaal

While I write my blog post about yesterday, Mieke already has breakfast laid out. Complete with a boiled egg—delightful! Date syrup, cheese, and genuine local honey—especially welcome at this time of year to help with hay fever. We share what we have: I bring my leftover bread, while Mieke provides the egg and rice cakes.

The morning is dedicated to work. I catch up online with Albert-Jan Abma, with whom I co-lead the Proeftuin voor Transitieversnelling (Transition Acceleration Lab). I share my findings, and together we explore how to integrate these insights into our ongoing activities. Afterwards, I sit down for an in-depth conversation with Mieke Elzenga about the origins of LiberTerra and her vision for the future.

The birth of an integrated community

When Mieke Elzenga drew up the initial plans for LiberTerra in 2018, she drew upon a rich professional life spanning over sixty years and forty years of experience in the social domain, social entrepreneurship, and spatial development. In her daily work, she had observed a persistent societal pattern: our greatest challenges are systematically carved up into administrative silos. The Netherlands faces an acute housing crisis, retiring farmers struggle to find a viable business model to transition from intensive livestock farming to biodiverse food forests, and young people aging out of youth care fall through the cracks. Mieke realised that one person’s problem is often the key to another’s solution.

With that philosophy, the seeds were sown for what is now LiberTerra, tucked away in the open landscape of Koedijk. This eco-community collaborates with local authorities to meet sustainability and climate goals through ethical entrepreneurship. Its 22 residents—including seven children—live across ten bio-based homes and collectively run the knowledge centre. The path getting here was not without its hurdles: social innovation awards praised her integrated vision, yet hesitated to award the top prize because the plan was too holistic to be managed by a single council department. It was only when she managed to bridge the language of the bureaucracy with the raw reality of everyday life that doors began to open. Through the provincial program Groen Kapitaal (Green Capital), LiberTerra was allocated a compacted, depleted plot of land within a recreation area. A site with a temporary land-use designation, which demanded a creative, considered approach: relocatable, eco-friendly tiny houses on screw piles that leave no lasting scars on the landscape.

Today, LiberTerra has grown into a vibrant eco-community proving that pioneering in the polder truly works. It has even become the very first regional Huis van Actief Burgerschap (House of Active Citizenship) in the Netherlands. But ambition does not end at its own fence line: the lessons learned are now being prepared for further scaling as a bioregional hub within the international network of the Design School for Regenerating Earth.

Help from an unexpected quarter and pioneer trees

While Mieke tells me about the various talents within the community, she mentions 13-year-old Gijs, the site’s resident ‘repairman’. And right on cue, Gijs walks in! The charger for my watch was broken, and Gijs immediately takes it to have a look. A little while later he returns: unfortunately it was beyond repair, but he lends me a spare charger instead. Now I can tell the time again!

To our shock, it is already two o’clock in the afternoon and we have completely skipped lunch! Mieke quickly bakes some delicious scones, and afterwards we set off to explore the grounds further. Curiously, there are plenty of reeds, willows, birches, and shrubs growing that do not bear any fruit yet. Mieke explains that these are pioneer trees: they loosen the hard clay soil underneath and attract earthworms, paving the way for fruit trees to be planted later on.

Following narrow gravel paths, we reach neighbour Iris van Asselt, Climate Mayor of Dijk en Waard, who lives here with her daughters Ize and Lune. Together with her co-climate mayor Petra (originally representing Heerhugowaard, now working alongside Iris in the merged municipality of Dijk en Waard), Iris focuses on ‘hidden impact’ among residents: looking beyond massive home insulation drives to demonstrate how small, everyday choices regarding possessions, packaging, and local food make all the difference. Iris also designed and built her own home. Officially named the most sustainable small house in the Netherlands! The kitchen splashback is tiled with mussel shells, and she has written a book titled ‘Puur natuurlijk wonen’ (Pure Natural Living). Her young daughter Ize sums up the essence of the place beautifully: when asked what living surrounded by greenery does for her, she replies simply, “It just makes me a lot happier.”

When the girls want to do some painting and drawing but still need to head to the shop for supplies, Mieke fetches some paint and I offer my oil pastels. That saves a trip to the shops. That is the beauty of true neighbourliness in a community.

Sounds fading beneath the willow dome

Mieke leads me to the bio-based visitor centre (which accommodates up to 25 people). Since the current permit for this location runs until 2030, work is already underway on a follow-up plan, with the dream of establishing a larger visitor centre next to the nearby food forest.

The area surrounding the site boasts a rich history. Around 2500 BC, this land formed part of the mudflats and salt marshes of the Zeegat van Bergen (Bergen Tidal Inlet). After the inlet silted up, peat began to form, which later compacted and became habitable. The region is named Geestmerambacht, after the ‘Geestmen’—the medieval inhabitants who rendered this marshy ground suitable for agriculture.

Crossing a small wooden bridge, we enter the food forest. Two volunteers are busy watering plants with cans near the low water line. We wander past sheltered nooks and arrive at the absolute highlight: an imposing dome woven from willow osiers. The moment we step beneath it, it feels like stepping into a peaceful city Beguinage. The ambient noise of passing traffic and wind vanishes instantly. Above our heads, the willow branches embrace one another in total stillness. We sit on a bench and let the serene calm of the place wash over us.

Historic canals, dunes, and an organic bulb farmer

Later that afternoon, we hop into the car to explore the wider region. Pekna the dog manages to slip out the door at the very last second and gets to tag along! We drive past riding stables, nature reserves, and the Broekerveiling (Broeker Auction). This is where cabbages were once gathered and auctioned; barges would sail right inside the building to deliver their harvest. Moored at the quay is a tjalk sailboat, appropriately named Geestman.

We drive on to Schoorl, where the climbing dune rises dozens of metres above the village. Children scramble up with determination, while parents enjoy the terraces below. After an ice cream at IJssalon Pinokkio, with Pekna resting dutifully at our feet, we continue towards the North Sea coast. We decide we will have dinner here on 14 October; after all, what better way to wrap up Joe Brewer and Penny Heiple’s three-day tour through the North Sea Delta than with dinner right on the North Sea coast?

We also add an element that perfectly fits this corner of the bioregion: a bulb farmer who has transitioned to organic cultivation. We inspect the yard, but by now it is half-past seven, and everyone has gone home. However, there is a small farm shop stall selling tulip products: a book of tulip bulb recipes, a drink called ‘Dorstige Tulp’ (Thirsty Tulip), and even pickled tulip bulbs, preserved just like silverskin onions.

Full of fresh impressions, we make our way back to the eco-community, where Mieke prepares a delicious meal using the vegetables I brought along, a fresh courgette from her own garden, and rice vermicelli noodles. Garnish with mozzarella and cashew nuts, and we enjoy a wonderful dinner. Meanwhile, neighbour Emmy drops in—she is the mother of Gijs, our repairman. She talks about their community and how she fulfils her role within it, homeschooling her son and taking on various responsibilities across the site while her husband Ed served as treasurer for the LiberTerra cooperative during its first five years.

The formula for successful pioneering

As Mieke does the washing up and heads off to bed, I sit up in the loft taking stock of the central question of my journey: Why do some pioneers succeed while others struggle?

According to Mieke, the difference lies in four crucial pillars:

• Getting your boots muddy (Standing with feet in the clay): Do not wait for lengthy reports or massive budgets; keep it simple and roll up your sleeves.

• Sharing ownership (Moving from ‘I’ to ‘we’): Initiatives founder when someone insists on claiming ‘founder’ status. Success grows where people become co-stewards together.

• Reducing financial pressure: Anyone trapped by high monthly expenses or heavy material possessions becomes paralysed by stress. Frugality and flexibility provide the mental freedom to act.

• Learning to let go: Avoid getting bogged down in unworkable, overly theoretical models. Instead, align with the community’s genuine needs and leave your ego at the door.

With all these insights turning in my mind, I put the finishing touches to this entry. Tomorrow brings a meeting with Monique van Orden, co-founder of Tiny House Nederland, before my journey continues towards Friesland!