Selecteer een pagina

English: scroll down

De dag begint en ik ben direct klaarwakker: ik ga zo snel mogelijk inpakken, omdat ik vandaag naar ecodorp Liberterra in Koedijk reis. Omdat ik daar pas in de avond terechtkan, heb ik onderweg afspraken gepland in Amsterdam en Alkmaar. Terwijl ik de stop uit mijn luchtbed trek en de losse spullen alvast op de kruiwagen laad, vraagt Wil of ik wat wil eten of drinken. Ik had al een bolletje op, dus kies ik voor een warm glas thee.

De bloemenroute naar Amsterdam

Zodra alle spullen in de auto zitten, drinken we nog samen thee en geef ik Wil en Henk mijn debuutroman ‘De geletterde wees uit het zand’. Ook buurman Kees, die mij gisteren zijn schilderskoffer schonk, krijgt een exemplaar. Met een zak vol vers geplukte walnoten van het land ga ik op weg naar Amsterdam.

Ik rijd de A4 af en zie kilometers aan kassen als ik Lisse en Aalsmeer passeer. Mijn gedachten gaan onwillekeurig naar de enorme rol die Nederland speelt in de internationale bloemenhandel. In Aalsmeer zit de wereldberoemde bloemenveiling, van waaruit dagelijks miljoenen bloemen over de hele planeet worden verspreid. Nu we ons steeds bewuster worden van de ecologische impact van traditionele snijbloemen—vaak bespoten en na een week alweer in de kliko—is het fijn om te zien dat er gelukkig steeds meer biologische, onbespoten alternatieven opkomen.

Een laagvliegend vliegtuig kondigt Schiphol aan. Op een viaduct staat het bordje -3.8 NAP: een snelle, visuele herinnering dat Schiphol direct in de diepe polder van de voormalige Haarlemmermeer is aangelegd. Niet veel later doemt de skyline van Amsterdam op.

Kleurrijke ontmoetingen bij Science Park

Ik rijd door de stad naar het Science Park, richting restaurant Polder, een van de zeldzame plekken in Amsterdam waar je nog gratis kunt parkeren. Ik ben precies op tijd, want er staat een sportevenement van Pride op het programma. Een vrijwilliger vertelt me enthousiast dat ze dit organiseren om ontmoeting te stimuleren en begrip voor de LHBTIQ+-community te versterken. Het terrein ziet er ontzettend vrolijk uit met alle regenboogvlaggen, en als ik op het terras ga zitten, klinkt er een lekkere, ritmische beat uit de boxen. Ik zit direct in de feeststemming!

Het weerzien met Miranda van Gendt is hartverwarmend. Ik heb haar zeker een jaar niet gezien. Miranda is de oprichter van Plekmakers_ en de geestelijk moeder van het lemniscaatmodel. Dit is een organisatiemodel voor een hele regio, waarin themacoalities (op transitiethema’s zoals energie, voedsel en circulair) gevormd worden door inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties, wetenschap en overheid. Een centrale ondersteuningshub ontzorgt deze coalities met praktische taken, zodat zij puur op de inhoud kunnen draaien.

In Amersfoort zijn we met Impact033 een heel eind op weg om deze structuur te bouwen, al blijft het een complex proces om vanuit het niets al deze uiteenlopende partijen op één lijn te krijgen. Want wie geeft jou eigenlijk het formele mandaat? Dat je simpelweg een betrokken inwoner bent die geeft om de natuur en de mensen in je leefomgeving, is voor veel traditionele gremia blijkbaar niet genoeg. Daarom zoek ik altijd naar wat er wél mogelijk is, om van daaruit weer een stap vooruit te zetten.

Samen met SDG Oosterhout Lokaal en Impact024 (Nijmegen) vormen we een hechte leergemeenschap binnen Plekmakers_ om ervaringen uit te wisselen over hoe we dit lemniscaat in onze eigen lokale gemeenschappen realiseren. Miranda vertelt dat ze binnenkort een algemene ledenvergadering organiseert voor Plekmakers_ (wat een steward-owned coöperatie is). De basis staat, en het is tijd voor de volgende fase met bestuurders, investeerders en coöperatieleden.

Anna’s Tuin en Ruigte

Na deze fijne ontmoeting geef ik ook Miranda mijn roman mee. Miranda geeft mij een aantal kaarsen kado, omdat ik zo kleurrijk ben. Het valt me op dat de kaarsen vrijwel dezelfde kleuren hebben als de regenboogvlaggen op het terrein. Voordat ik doorreis, wandel ik nog even over het evenemententerrein waar kleurrijk geklede hardlopers zich verzamelen. Een klein jongetje speelt bij een zwembadje met regenboogeendjes, gefascineerd door de vraag of zijn brandweerauto blijft drijven of zinkt.

Vlak daarnaast wandel ik een bijzondere stadsnatuur binnen: Anna’s Tuin en Ruigte. Dit is een permacultuurtuin van één hectare, midden in het stedelijke Science Park, aangelegd in 2017. De tuin omvat een moestuin, een beginnend voedselbos én ruige stadsnatuur, die wordt onderhouden door buurtvrijwilligers. De tuin is vernoemd naar Anna van den Broecke, een 19e-eeuwse boerin die ooit de eigenaar was van de historische Anna Hoeve op deze grond.

Het is hier echt heerlijk ruig. Vrijwilligers zijn druk bezig met het snoeien van woekerende braamstruiken die over alle struiken heen groeien. Ik zie een Gelderse roos vol met felrode bessen. Niet eetbaar voor ons, maar een magneet voor insecten, vlinders en vogels. Daarnaast staat een hondenroos met grote rozenbottels die na een paar extra zonnestralen prachtig oranjerood zullen kleuren voor de jam.

Familie, passie en levensvragen in Alkmaar

Na de wandeling stap ik in de auto richting Alkmaar voor een bezoek aan mijn broer. We hebben uren intensief gekletst over onze gezinnen en zijn nieuwste passie. Hij is erg actief binnen een creatieve kunstenaarshub waar zeecontainers zijn omgebouwd tot ateliers en werkplaatsen. Midden tussen die containers is een inventieve ontmoetingsplek ontstaan met een sauna, bubbelbad en een gezellige bar.

Als barman ontdekte mijn broer hoe fijn hij het vindt om mensen oprechte aandacht en een luisterend oor te bieden. Maar ook hoe belangrijk het is om duidelijke grenzen te stellen: sinds hij de huisregel heeft ingevoerd dat iedereen welkom is mits het gezellig blijft en men niet komt ‘mopperen op de samenleving’, is de sfeer enorm positief veranderd.

Door een tijdelijke verhuizing naar de woning van mijn neef—waar hij een tijdje zonder werkende keuken zat—schoof hij dagelijks aan bij verschillende wijkmaaltijden in Alkmaar. Zo leerde hij de stad en haar inwoners op een hele directe manier kennen. Zijn wens om mensen te ondersteunen groeide, wat hem bracht bij een proefles voor geestelijk verzorger. Deze proefles richtte zich toevallig specifiek op de levensvragen binnen de LHBTI-community. Door zijn eigen verleden in de GGZ kan hij zich uitstekend verplaatsen in mensen met mentale kwetsbaarheden. Een prachtige stap in zijn persoonlijke groei.

Aankomst bij Ecodorp LiberTerra in Koedijk

Na een heerlijke maaltijd met pasta en linzengroenten is het al half acht. Tijd om door te rijden naar Koedijk, waar ik het Noord-Hollands Kanaal volg tot aan Ecodorp LiberTerra aan de Kanaaldijk.

Ik word ontzettend warm verwelkomd door Mieke Elzenga en haar trouwe hond Jacky. En wat een luxe: ik hoef mijn tent vanavond niet op te zetten, want ik mag slapen op het knusse zoldertje van haar tiny house! Dat geeft ons direct de ruimte voor een avondwandeling door het omliggende landschap.

Ook hier in Koedijk is de eeuwenoude strijd met het water overal zichtbaar. Het Noord-Hollands Kanaal werd tussen 1819 en 1824 gegraven—deels over de bedding van het middeleeuwse veenriviertje De Rekere—om grote zeeschepen van Amsterdam naar Den Helder te loodsen.

De haakse vaarten in het polderland vertellen het verhaal van de oude vlotroutes, waarover tuinders vroeger hun kool en aardappelen vervoerden. Tegenwoordig vormt dit waterrijk gebied de toegang tot het 500 hectare grote Recreatieschap Geestmerambacht.

Mieke vertelt dat het recreatieschap inkomsten genereert door festivals te organiseren. Om de duizenden bezoekers een warm en fleurig welkom te heten, hebben de bewoners van het ecodorp gezamenlijk een prachtige, brede bloemenrand ingezaaid. Wandelend zie ik ook een spiraalvormig labyrint in het gras, zorgvuldig gevormd door aangeplante weegbree, een prachtige vorm van land-art.

In een vennetje zien we een roodbruin dek van grote kroosvaren (Azolla filiculoides) drijven. Daaronder is het water glashelder en groeien gezonde waterplanten. Aan de rand van de oever kom ik erachter dat er op allerlei plekken boterbloemen groeien, die heb ik sinds mijn jeugd niet meer gezien!

Na onze wandeling praten Mieke en ik nog urenlang door, totdat we merken dat het al stokdonker is geworden. Mieke legt me nog kort uit hoe het composttoilet werkt, waarna ik moe maar vol dankbaarheid mijn bedje op het zoldertje opzoek. Wat een rijke dag. Morgen gaan we de ecocommunity, het voedselbos en de omgeving van Noord-Holland-Noord verkennen.

* – * – *

This is the English version of this article:

Pride, the Search for Mandate, and LiberTerra

The day begins and I am instantly wide awake: I want to pack up as quickly as possible, because today I am travelling to the LiberTerra ecovillage in Koedijk. Since I can only check in there in the evening, I have arranged meetings in Amsterdam and Alkmaar along the way. While I pull the plug out of my air mattress and load the loose items onto the wheelbarrow, Wil asks if I would like something to eat or drink. Having already eaten a bread roll, I opt for a hot cup of tea.

The flower route to Amsterdam

As soon as everything is loaded into the car, we share one last cup of tea and I give Wil and Henk a copy of my debut novel, ‘De geletterde wees uit het zand’. Neighbour Kees, who gifted me his artist’s case yesterday, receives a copy as well. With a bag full of freshly picked walnuts from the land, I set off for Amsterdam.

Driving down the A4, miles of greenhouses sweep past as I pass Lisse and Aalsmeer. My thoughts naturally drift to the huge role the Netherlands plays in the international flower trade. Aalsmeer is home to the world-famous flower auction, from which millions of flowers are distributed across the globe every day. Now that we are increasingly aware of the ecological impact of traditional cut flowers—often sprayed with pesticides and tossed into the bin after a week—it is heartening to see more and more organic, pesticide-free alternatives emerging.

A low-flying aeroplane announces Schiphol. A sign on an overpass reads ‘-3.8 NAP’: a quick visual reminder that Schiphol was built directly in the deep polder of the former Haarlemmermeer lake. Shortly afterwards, the Amsterdam skyline comes into view.

Colourful encounters at Science Park

I drive through the city to Science Park, heading towards restaurant Polder—one of those rare spots in Amsterdam where you can still park for free. I arrive right on time, as a Pride sports event is scheduled. An enthusiastic volunteer tells me they organise this to encourage connection and strengthen understanding for the LGBTQ+ community. The grounds look wonderfully festive with rainbow flags everywhere, and as I take a seat on the terrace, a catchy, rhythmic beat spills from the speakers. I am instantly in a party mood!

Reuniting with Miranda van Gendt is heartwarming; I haven’t seen her in at least a year. Miranda is the founder of Plekmakers_ and the mastermind behind the lemniscate model. This is an organisational model for an entire region, where thematic coalitions (focused on transition themes like energy, food, and circularity) are formed by residents, businesses, civic organisations, academia, and local government. A central support hub handles practical tasks for these coalitions, allowing them to focus entirely on content.

In Amersfoort, we at Impact033 have come a long way in building this structure, though bringing all these diverse parties onto the same page from scratch remains a complex process. After all, who gives you the formal mandate? Simply being a committed resident who cares about nature and the people in your local area is apparently not enough mandate for many traditional bodies. That is why I always look for what is possible, taking the next step from there.

Together with SDG Oosterhout Lokaal and Impact024 (Nijmegen), we form a tight-knit learning community within Plekmakers_ to share experiences on how to realise this lemniscate in our own local communities. Miranda shares that she will soon be organising a general meeting for Plekmakers_ (which is a steward-owned cooperative). The foundation is set, and it is time for the next phase involving directors, investors, and cooperative members.

Anna’s Tuin en Ruigte

After this wonderful meeting, I give Miranda a copy of my novel as well. Miranda gifts me a few candles because she finds me so colourful. I notice the candles share almost the exact same palette as the rainbow flags on the grounds. Before continuing my journey, I take a short stroll across the event site where brightly dressed runners are gathering. A little boy plays with rainbow ducks in a small paddling pool, fascinated by whether his toy fire engine will float or sink.

Right next door, I step into a unique piece of urban nature: Anna’s Tuin en Ruigte (Anna’s Garden and Wilderness). This is a one-hectare permaculture garden in the middle of the urban Science Park, created in 2017. The garden features a kitchen garden, a young food forest, and wild urban nature, all maintained by neighbourhood volunteers. The garden is named after Anna van den Broecke, a 19th-century farmer who once owned the historical Anna Hoeve farm on this land.

It is delightfully wild here. Volunteers are busy pruning rampant blackberry bushes that are growing over everything in sight. I spot a Guelder rose laden with bright red berries—inedible for us, but a magnet for insects, butterflies, and birds. Next to it stands a dog rose with large rose hips that, after a few more rays of sunshine, will turn a gorgeous orange-red, ready for rose hip jam.

Family, passion, and life’s big questions in Alkmaar

After my walk, I get back in the car and head towards Alkmaar to visit my brother. We chat for hours about our families and his latest passion. He is very active in a creative artists’ hub where shipping containers have been converted into studios and workshops. In the middle of these containers, an inventive gathering space has emerged complete with a sauna, hot tub, and a cosy bar.

As a bartender, my brother discovered how much he enjoys offering people genuine attention and a listening ear. But he also learned the importance of setting clear boundaries: ever since introducing the house rule that everyone is welcome as long as they keep things friendly and refrain from ‘grumbling about society’, the atmosphere has transformed completely.

Through a temporary move to my nephew’s flat—where he spent a while without a working kitchen—he joined local community dinners in Alkmaar every day. In doing so, he came to know the city and its residents directly. His desire to support others grew, leading him to a taster session for spiritual care work. By chance, this session focused specifically on the life questions faced by the LGBTQ+ community. Drawing from his own background in mental healthcare, he relates deeply to people with mental vulnerabilities—a wonderful milestone in his personal growth.

Arrival at Ecodorp LiberTerra in Koedijk

After a delicious meal of pasta and lentil vegetables, it is already half-past seven. Time to drive on to Koedijk, where I follow the Noord-Hollands Kanaal all the way to Ecodorp LiberTerra on the Kanaaldijk.

I am given an immensely warm welcome by Mieke Elzenga and her loyal dog, Jacky. And what a luxury: I don’t have to pitch my tent tonight, as I get to sleep in the cosy loft of her tiny house! That gives us immediate time for an evening walk through the surrounding landscape.

Here in Koedijk, too, humanity’s age-old struggle with water is visible everywhere. The Noord-Hollands Kanaal was dug between 1819 and 1824—partly along the bed of the ancient medieval peat river De Rekere—to guide large seagoing ships from Amsterdam to the deep sea channels at Den Helder. The right-angled canals slicing through the polder land tell the story of the old raft routes, along which market gardeners once transported their cabbages and potatoes. Today, this historic aquatic network forms the gateway to the 500-hectare Recreatieschap Geestmerambacht.

Mieke explains that the recreation board generates income by hosting festivals. To give the thousands of visitors a warm, colourful welcome, the ecovillage residents joined forces to sow a broad, beautiful wildflower border. Walking further, I notice a spiral labyrinth in the grass, carefully outlined with planted plantains—a stunning piece of land art.

In a small pond, we spot a reddish-brown blanket of fairy moss (Azolla filiculoides) floating on the surface. Beneath it, the water is crystal clear, surrounded by healthy aquatic plants. Right along the water’s edge, I discover buttercups growing in all sorts of places—I haven’t seen them since my childhood!

After our walk, Mieke and I talk for hours until we realise it has gone pitch-black outside. Mieke gives me a quick explanation of how the composting toilet works, after which, tired but full of gratitude, I head up to my bed in the loft. What a rich day. Tomorrow, we explore the eco-community, the food forest, and the wider surroundings of North-Holland North.