Actief wortelen: de basis voor een veerkrachtige samenleving

Voor de zomervakantie kreeg ik van Elly Rijnierse van de Proeftuin voor Transitieversnelling een artikel doorgestuurd. Het ging over het principe van geworteld zijn. De filosofe Simone Weil schreef hier al over in 1943. Volgens haar was de samenleving ontworteld, gezien de weerzinwekkende taferelen van de Tweede Wereldoorlog. Weil stelde dat we opnieuw moesten leren wat zij actief wortelen noemde: ons verbinden met de aarde onder ons, met het gebied waar we wonen en werken, met de mensen om ons heen en met de geschiedenis die ons voorafging. En niet te vergeten: met onszelf.

Actief wortelen als ontbrekend puzzelstuk

Dat raakte me. Ik voelde: dit is waar het om draait. In mijn persoonlijke zoektocht naar hoe het zo ver heeft kunnen komen met onze aarde en samenleving – en waarom we nu voor een bijna onmogelijke opgave staan – ontdekte ik dat dit het antwoord is: actief wortelen. Die zoektocht heeft mij al langs verschillende wegen gevoerd. Ik schreef twee romans over de verbinding van mijn voormoeders met de natuur en de aarde onder hen. Ik draaide een half jaar mee in de Design School for Regenerating Earth om het principe van bioregionale regeneratie naar Nederland te brengen. En samen met anderen ontwikkelden we een aanpak om te bouwen aan een sterke samenleving in de regio Eemvallei. Toch lijkt wortelen het ontbrekende puzzelstukje: de basis, de dragende filosofie van alles, die sterk aansluit bij de bezielde blik van Joe Brewer van de Design School for Regenerating Earth.

Waarom geworteldheid verschil maakt

Wanneer we ons werkelijk verbonden voelen met onze plek en gemeenschap, gedragen we ons anders. Dan gooien we geen winkelkarretje in de sloot, zetten we een geleende scooter netjes terug en protesteren we niet als er in onze wijk een woonplek komt voor mensen die begeleiding nodig hebben. Vanuit geworteldheid ontstaat zorgzaamheid.

Hoe we onze wortels verloren

Als ik Simone Weil moet geloven en dat naast mijn historisch onderzoek leg, is het geen wonder dat we ontworteld zijn. Na de Franse tijd leefden we nog een halve eeuw betrekkelijk vreedzaam, maar vanaf de Doleantie (1886) (kerksplitsing) werden families en gemeenschappen gespleten. De verzuiling volgde, daarna de wereldoorlogen en de crisisjaren. Globalisering maakte producteketens langer, terwijl mensen vaker verhuisden. En na de wederopbouw kwam individualisering, waar ontkerkelijking, bezuinigingen op ons sociale stelsel en de nadruk op economische groei aan bijdroegen.

Samen weer wortelen

Nu zijn we hier beland, anno 2025, vaak ontworteld en zoekend. Op drift misschien zelfs. De vraag is: hoe gaan we weer wortelen? Het antwoord ligt in jarenlange oefening en groei. Door je verbinding met je plek, je gemeenschap, je geschiedenis én jezelf te onderzoeken. Daar draag ik aan bij met mijn boeken en met de samenwerkingen en initiatieven die we ondersteunen met Impact033. 

🌱 Wortel je mee?