Wat de rivier me leerde – lessen van mijn voorouders voor een regeneratieve toekomst

Twintig jaar geleden was ik bij mijn oma op bezoek en vertelde haar dat ik eigenlijk niets wist over mijn voorouders. Dat was voor haar het startsein om een kast open te trekken. Ze haalde er een vergeeld fotoboek uit, dat ik gretig opensloeg. Helemaal voorin vond ik een getekend portret van mijn vroegste oermoeder: Jannetje van Steenbergen. Dat moment werd het begin van een zoektocht die me tot vandaag blijft inspireren.

De verbinding tussen verleden en toekomst

Het verhaal van Jannetje en haar moeder – vrouwen die leefden in de 19e eeuw, in een landschap dat toen nog grotendeels functioneerde op natuurlijke ritmes – riep bij mij vragen op die vandaag actueler zijn dan ooit:
Hoe leefden zij met de natuur? Hoe dachten zij over groei, werk en zorg voor het land? Wat kunnen wij van hen leren in een tijd waarin we zoeken naar nieuwe vormen van samenleven?

Mijn onderzoek groeide uit tot de roman De geletterde wees uit het zand, waarin ik beschrijf hoe Jannetje’s moeder – een ondernemende vrouw – zich staande hield in een samenleving die haar klein wilde houden. Haar verbondenheid met de natuur gaf haar richting, weerbaarheid en rust.

In harmonie met de aarde

We leven in een tijd vol mondiale onzekerheid: klimaatverandering, grondstoffenschaarste, geopolitieke spanningen. Steeds meer denkers, zoals Joe Brewer en Daniel Christian Wahl, wijzen op het belang van regeneratief leven – niet als toekomstvisie, maar als een vorm van thuiskomen in iets wat we altijd al wisten.

Ook binnen de Proeftuin werken we aan het herstel van relaties: met ons landschap, met elkaar, met de tijd. Want regeneratie is niet alleen ecologisch of economisch, maar ook cultureel, sociaal en persoonlijk. Dat vraagt om luisteren – naar het systeem én naar onszelf.

Leven in verbinding

Elke ochtend wandel ik langs de rivier de Laak. Ik herken het seizoen aan het gedrag van de watervogels, aan het tempo van de stroming, aan het stuifmeel van bloeiende bomen dat zich als een sluier over het water legt. In zulke momenten ervaar ik wat regeneratief leven werkelijk betekent: de kunst om afgestemd te zijn op je omgeving.

Mijn voorouder Jannetje sr. leefde op de Veluwe in wat men toen ‘het zand’ noemde – een gebied van schrale grond en overleven met wat er is. Hoe verbouw je daar voedsel? Wat kun je oogsten uit een Nederlands bos? Hoe bouw je een leven zonder supermarkt, maar mét diepe kennis van het land? In mijn boek probeer ik niet alleen het verleden te vangen, maar ook het potentieel dat daarin besloten ligt.

Van verleden naar praktijk

Toen ik later in aanraking kwam met het gedachtegoed van Joe Brewer, vielen de puzzelstukken op hun plek. Mijn roman, mijn eigen zoektocht en het werk in de Proeftuin bleken allemaal facetten van één verhaal: het herstellen van ons kompas.

In een tijd waarin het oude niet meer werkt en het nieuwe nog zoekt naar vorm, helpt het om terug te kijken – niet uit nostalgie, maar om te herinneren waar we vandaan komen. Misschien ligt daar wel de basis voor een samenleving die wél werkt.

Kijk voor meer informatie over de roman De geletterde wees uit het zand op zevengeneratiesvrouwen.nl.

Meer weten? 

Schrijf je in voor de nieuwsbrief of neem contact op met één van de kernzwermers. Sluit je aan bij de Proeftuin voor Transitieversnelling en zet samen met andere pioniers de volgende stap naar een regeneratieve toekomst!

Meer lezen