De kracht van het lokale als medicijn

Aan het begin van 2025 kan ik een bericht van hoop met jullie delen. Ja, hoop – want te midden van alle uitdagingen die we zien, van lokaal tot internationaal, ontwaakt er iets krachtigs in de gemeenschappen van Nederland.

Tegenstellingen: conflict én de kracht van het lokale

We leven in een tijd van grote tegenstellingen. Internationale conflicten verscheuren gemeenschappen, het vertrouwen in onze democratische instituties staat onder druk en de klimaatcrisis werpt een schaduw over onze toekomst. Het is begrijpelijk dat velen zich machteloos voelen tegenover deze grote vraagstukken. Maar juist nu ontdekken we opnieuw de kracht van het lokale, van wat we samen kunnen bereiken in onze directe omgeving. We herontdekken dat gemeenschappelijk beheer van middelen en ruimte – de commons – een krachtige manier is om als gemeenschappen de regie te nemen over ons gebied, samen met de overheid, bedrijfsleven, onderwijs en NGO’s.

Van voedsel tot wonen

Kijk om je heen. In heel Nederland ontstaan (en bestaan) initiatieven waar bewoners het heft in eigen hand nemen. Buurttuinen waar mensen samen voedsel verbouwen en elkaar ontmoeten. Energiecoöperaties die hun eigen duurzame stroom opwekken. Woonprojecten waar jong en oud voor elkaar zorgen. Bedrijven zonder aandeelhouders of zelfs zonder eigenaar.  Dit zijn geen utopische dromen – dit gebeurt nu al, hier in onze wijken en dorpen.

Verbinding

Deze initiatieven, ook wel commons genoemd, zijn meer dan alleen praktische oplossingen. Ze zijn een medicijn voor het wantrouwen en de polarisatie in onze samenleving. Want als mensen samenwerken aan concrete doelen in hun buurt, ontstaat er verbinding. Dan blijken de verschillen die politici uitvergroten opeens veel minder belangrijk dan wat we gemeenschappelijk hebben. We willen immers allemaal een leefbare wereld voor onze kinderen, dat is wat ons samenbindt.
Ook voor de klimaatcrisis bieden commons een deel van de oplossing. Want lokale gemeenschappen die zelf hun hulpbronnen beheren, gaan daar meestal zorgvuldiger mee om dan grote, anonieme organisaties. We denken na over de lange termijn, over de wereld die we doorgeven aan onze kinderen.

Oproep

Daarom doe ik vandaag een oproep aan jou. Laten we in het komende jaar onze krachten bundelen om de commons in onze regio’s te versterken. Dit vraagt om:

1. het ondersteunen van bestaande commons-initiatieven. Ze zijn er en hebben vaak wat hulp nodig om te groeien.
2. het delen van kennis en ervaring. Elk succesvol initiatief kan als voorbeeld dienen voor anderen. We hoeven het wiel niet steeds opnieuw uit te vinden.
3. het creëren van nieuwe en versterken van bestaande samenwerkingsverbanden tussen bewoners, organisaties en overheid. Commons gedijen het beste als er breed draagvlak is.

De kracht van het lokale als medicijn

In de Proeftuin voor Transitieversnelling werken we en leren we samen. Sluit je ook aan bij het regionetwerk en hoor hoe andere pioniers en voorlevers in hun regio bouwen, struikelen en weer opstaan.

Samen vanuit verbinding met het stroomgebied Nederland

De uitdagingen van onze tijd vragen om een nieuwe aanpak. Niet top-down, niet ieder voor zich, maar samen, vanuit onze verbinding met onze gebieden. Door de regio’s gemeenschappelijk te ontwikkelen en te beheren, bouwen we aan veerkrachtige buurten, wijken en regio’s die klaar zijn voor de toekomst. Laten we niet wachten tot anderen de problemen voor ons oplossen. De kracht om verandering te brengen ligt in onze eigen handen, in onze eigen buurten, in onze bereidheid om samen te werken aan een regeneratieve en inclusieve samenleving!

Meer lezen